Zondag 28 Maart

Rijngraafstraat
(tegenover Sportschool Your Health)

Compilatie met werken van:
Jessie Berkeveld
Tom Elemans
Eveline Nieuwveld
Patricia Kronenburg

Pasbaan (tunnel)

Comfortzone

Roeland van Doorn

Het is een van de oudste en meeste urgente behoefte van de mens om zich veilig te voelen. Tijdens het Filmfestival Breda zal in de tunnel aan de pasbaan deze behoefte worden uitgedaagd in de installatie ‘Comfortzone’ gemaakt door Roeland van Doorn. De tunnel is ogenschijnlijk afgesloten en het geeft de indruk dat het niet de bedoeling is om binnen te treden. Achterin de tunnel is een zacht licht wat op de grond schijnt en een figuur van een mens vormt. De houding van de mens doet lijkt onnatuurlijk en en geeft de indruk dat er een lijk is gevonden. Dit wordt versterkt door het feit dat de tunnel is afgesloten. Ook zijn er sporen van een persoon terug te vinden (een kledingstuk, lege tas, etc.) wat de indruk geeft dat hier iets is verschrikkelijks is gebeurd. De niewsgierige bezoeker, die onder de linten kruipt, zal verrast worden door een geluid wat steeds harder zal worden naarmate hij de lichtprojectie benaderd. De bezoeker van de installatie wordt hierbij zowel fysiek als mentaal uitgedaagd om het werk te kunnen zien en beleven.

De kunstcriticus Douglas Crimp (1944 - ) betoogde naar aanleiding van minimal art in de jaren ’60, dat het bij plaats gebonden kunstwerken niet zozeer zeer gaat om de relatie tussen het werk en de omgeving maar om de relatie tussen de toeschouwer, het werk en de plek waar het gepresenteerd is. ‘Van belang is dat de toeschouwer zich, naar aanleiding van het kunstwerk, bewust wordt van de ruimte waar zowel hijzelf als het kunstwerk deel van  uitmaakt. Niet langer bepaalde de kunstenaar de bekenis van het werk, maar de beschouwer die door de ruimte beweegt om het werk te bekijken.’ [1]
De betekenis van een werk in de publieke ruimte wordt dus niet alleen bepaald door het werk en de ruimte waar het gepresenteerd maar ook door de toeschouwers, die elk hun eigen invulling en beleving van het werk en de ruimte hebben. Door verandering in de omgeving en het publiek krijgt het werk een dynamisch karakter en kan de betekenis van het werk een ontwikkeling krijgen.

De maker van het werk heeft zich laten inspireren door de locatie en is bezig geweest met hoe het publiek zal reageren en participeren met het werk. Het werk is fysiek interactief; wat er gezien en gehoord wordt in het werk wordt bepaald door het gedrag van de bezoeker. Maar ook mentaal geeft de bezoeker invulling aan het werk; de maker heeft sporen die een ongeval suggereren achtergelaten, maar wat er precies gebeurd is zal de bezoeker zelf moeten invullen.





























Pasbaan
(tegenover Café Het Hijgend Hert)

Heel even kijken
Van Auke de Vries 

Voor de nietsvermoedende voorbijganger zal het een vreemde gewaarwording zijn als hij door de pasbaan naar het filmfestival loopt. Vijf eigenzinnige bewegende beelden op plekken waar ze nog nooit gezien zijn. Ook mijn werk zal te zien zijn. Het gaat om een op een bakstenen muur geprojecteerde fabriek waarbij gebruik is gemaakt van perspectiefvertekening. Ik wil het liefst dat deze voorbijganger niet meteen doorloopt naar het festival, maar eerst zal kijken naar dit werk. Ik vraag me daarom ook af hoe een videokunstwerk in de openbare ruimte de aandacht van de voorbijganger krijgt en behoudt.

Het boek Pixels en Plaatsen behandeld een aantal manieren die gebruikt worden om een kunstwerk op te laten vallen. Dit kan bijvoorbeeld door de verschillen op te zoeken met de heersende beeldtaal in de ruimte en door te laten zien dat de plek en het kunstwerk met elkaar zijn verbonden. Ik richt mij op het laatste omdat ik hier meer een uitdaging zie.

Een plek met een kunstwerk verbinden kan op drie manieren: een videokunstwerk kan afgestemd zijn op de plek en omgeving waar het vertoond wordt; een plek kan aangepast of gemaakt worden voor het videokunstwerk; en men kan beide dingen doen. In mijn geval staan de locaties vast, en zal er door mij niets aan de locatie aangepast worden, dus mijn videokunstwerk moet een relatie aangaan met de omgeving.

Mijn interesses gaan uit naar video mapping. Een techniek waarbij een geprojecteerd beeld de illusie van ruimte opwekt. Ik heb vertekening in perspectief altijd fascinerend gevonden. Omdat je bij videomapping kijkt naar vormen en onregelmatigheden op het projectievlak heb je al snel een relatie met de omgeving te pakken. Mensen zien dat een kunstwerk speciaal voor de omgeving gemaakt is, hierdoor beseft men dat het, door de tijdelijke aard, iets speciaals is om toeschouwer te zijn. Er is geen ander moment dat dit kunstwerk meer tot haar recht komt dan op het moment dat je er naar kijkt.

Een werk kan een relatie aangaan met de omgeving maar dat betekent niet meteen dat alle aandacht wordt vastgehouden. Er zal ook een bepaalde spanning moeten zijn om iemand ook daadwerkelijk tot stilstand te brengen. Optische illusies zorgen voor een toegankelijke spanning en maken de architectuur ook flexibeler zoals Jean Nouvel, een Franse architect, het noemt. Daarnaast wil ik met een eeuwige productielijn van een fabriek een andere spanning bereiken. Bij een productielijn wil je als kijker graag zien wat gemaakt wordt. Door dit oneindig uit te stellen, hoop ik de aandacht voor een langere tijd vast te houden.

Een relatie aangaan met de omgeving van het videokunstwerk is zeker een manier om de aandacht van de voorbijganger te krijgen. Het is echter geen voorwaarde. Er moet ook gekeken worden naar een bepaalde spanning die het werk met zich mee kan brengen. Je weet het echter nooit zeker dus het is ook een klein beetje hopen dat de voorbijganger even stil blijft staan bij mijn werk. 

































Pasbaan
(tegenover Graphic Design Museum)

The claim of public space
Van Rick van Drongelen

Reclame is inmiddels geaccepteerd in deze maatschappij maar wat als de boodschap veranderd? Wat gebeurd er als een merknaam wordt vervangen door een aantal krachttermen als ‘haat’ en ‘angst’? Reclameboodschappen laten de wereld er vaak mooier uit zien dan dat hij is, met dit project wil ik de mensen een spiegel voorhouden en zich bewust laten zijn van wat er echt in de wereld speelt. Mijn bedoeling is echter niet te gaan vertellen hoe slecht de wereld wel is, want de aarde heeft ook zijn mooie kanten, alleen de verhoudingen tussen goed en fout zijn drastisch aan het veranderen. Ter hoogte van het grafisch museum wordt dit werk vertoond doormiddel van een projector. Tijdens het Breda Filmfestival claim ik een stukje openbare ruimte en ga de dialoog aan met reclameboodschappen.

Een andere claim op de openbare ruimte die je vaak tegen komt op straat is graffiti en/of streetart. Graffitischrijvers en streetartists eisen een deel van de publieke ruimte op om hun werk neer te zetten. Een deel van deze scene maakt eigen ‘antireclame’ of veranderen reclameboodschappen die te zien zijn op straat. Streetartists en reclamemakers gebruiken vaak dezelfde middelen in de openbare ruimte om een boodschap over te brengen, denk aan stickers, posters etc.
Het New Yorkse collectief Graffiti Research Lab gaat hierin nog een stap verder. Dit collectief onderzoekt hoe je nieuwe media kan toepassen in het straatbeeld. Zo hebben zij een laser ontworpen waarmee je van grote afstand een tag, de handtekening van een graffitischrijver, op de gevel van een gebouw kan laten schijnen. Dit is een zeer tijdelijke maar krachtige manier van werken.
Op deze manier gaan zij de strijd of dialoog aan met commerciële lichtreclames. Graffiti Research Lab en vele andere videokunstenaars willen het commerciële beeld in de openbare ruimte aanpassen voor het publiek. Geleidelijk is er meer ruimte ontstaan voor de videokunstenaars. Verschillende commerciële schermen worden ook voor videokunst gebruikt. De kracht van Graffiti Research Lab is echter dat zij doormiddel van ‘guerrilla’ acties hun werk vertonen. Ze gaan de straat op en vertonen hun werk. Hier zit een bepaalde kracht achter die mij aanspreekt. De publieke ruimte wordt vaak door reclame opgeëist en opgedwongen aan het publiek. Reclame is altijd en overal in de openbare ruimte te zien, terwijl niemand er om vraagt, wat zal een graffitischrijver of kunstenaar dan tegenhouden om het zelfde te doen?

In mijn eigen werk wil ik het standaard reclame beeld gebruiken om een eigen en kritisch standpunt neer te zetten. Ik wil de kijker laten nadenken over wat men ziet, niet iets opdringen maar een dialoog op te zetten. Met dit werk claim ik ook mijn deel van de openbare ruimte, maar zonder egoïsme en zonder iets te willen verkopen. De toeschouwer aan het denken krijgen, in eerste instantie over de inhoud van het videowerk en op de tweede plaats over de openbare ruimte zelf want dagelijks wordt er gebruik van gemaakt, maar van wie of wat is de openbare ruimte eigenlijk?

































Boschstraat (etalage Graphic Design Museum)

Zonder titel
Van Marchien Bel

“I forgot reality for a moment”

“Wat mooi”

…zijn gedachten die in me opkomen bij het zien van het beeld dat op de etalageruit van het Graphic Design Museum geprojecteerd wordt.

De naakte vrouw die zich sierlijk door het beeld beweegt en de overvloed aan planten laten me even vergeten dat ik me in Nederland bevind en niet op blote voeten door een inheems woud dwaal. De intense kleuren en bewegingen, doen me denken aan het baltsgedrag van een dier in het voorjaar. Vruchtbaarheid, gratie en verleiding met een exotisch strikje eromheen.

De plaats waar het werk getoond wordt, lijkt zich op geen enkele manier te verhouden tot het beeld. Het is eerder een contrast. De matglazen wand aan de voorkant van het modern vormgegeven Graphic Design Museum en de onwerkelijke wereld die in de projectie geschetst wordt, maken het tot een vervreemdend geheel. Het lijkt te zijn gegrepen uit een andere werkelijkheid. Eén die zich niet manifesteert in de straatstenen waarop ik sta, of het bioscoopkaartje in mijn hand dat mij stilletjes gebiedt over tien minuten de volgende documentaire te bekijken op het filmfestival dat ik bezoek.

De eenvoud in “onderweg zijn”, lijkt ver af te staan van de dagelijkse realiteit.

In het boek “Pixels en plaatsen” dat inzicht biedt over de ontwikkelingen binnen videokunst in de openbare ruimte, snijdt schrijfster Catrien Schreuder onder andere twee interessante onderwerpen aan: Psychogeografie en schizogeografie. Psychogeografie duidt op het ervaren van de “fysieke wereld” en schizogeografie geeft aan hoezeer het ervaren daarvan beïnvloed wordt door de “virtuele wereld”. Deze twee fenomenen versmelten in elkaar. Beter gezegd, de virtuele wereld eist zijn plek in de fysieke wereld en belemmert het ervaren ervan. 

Terwijl ik van verplichting één op weg ben naar afspraak twee, wordt ik door mijn veeleisende mobiele telefoon verplicht mijn MP3-speler af te zetten om te horen dat ik nog niet gereageerd heb op een zeer belangrijke e-mail. Terwijl mijn ogen over de grafische logo’s van de winkels glijden en ik onbewust de reclameboodschappen in me opneem, gaan mijn gedachten naar de e-mail die in mijn inbox ongeduldig naar een antwoord verlangt. Twee mussen vechten om een boterham die een druk babbelend meisje neergooit. De blaadjes aan de gestructureerd geplaatste bomen in de straat wiebelen druk in de wind terwijl ik door mijn i-phone geattendeerd wordt op het feit dat een Spaanse vriendin zwanger is.

In plaats van de visuele wereld in mij op te kunnen nemen op de wonderlijke wijze hoe deze zich aandient, nemen elementen uit de virtueel geschapen wereld mijn gedachten over.

Spaanse mussen vechten om een mobiele telefoon terwijl een druk wiebelend meisje een e-mail schrijft over de wind die het onmogelijk maakt de muziek door de oordopjes van haar MP3-speler te horen. Hema wordt Xenos, zwart wordt wit, transparant wordt diffuus, glashelder wordt een modderpoel en bomen worden achter etalageruiten geplaatst zonder dat iemand door lijkt te hebben dat de vogels zich doodvliegen tegen het glas.

Psychogeografie wordt schizogeografie.
Werkelijkheid wordt fictie en fictieve realiteit wordt werkelijkheid.

Waardoor en wanneer maakt een element deel uit van de werkelijkheid? Is een gedachte werkelijkheid? Wellicht wanneer deze in de virtuele wereld gestalte krijgt?

Maakt een gewrocht uit mijn gedachten, deel uit van jouw werkelijkheid wanneer ik die in de fysieke realiteit met je deel zoals ik hier tracht te doen middels deze projectie?