Vrijdag 26 Maart

Rijngraafstraat
(tegenover Sportschool Your Health)

Zien waar je naar kijkt
Van Eveline Nieuwveld

Op een groot scherm voor me worden beelden via een projectie getoond. Een kegelvormige lichtstraal te zien op het scherm wordt zichtbaar gemaakt door kleine zwevende deeltjes. Het doet denken aan de projectie die boven mij in de lucht hangt nog voor deze het scherm raakt waar de beelden op te zien zijn. Het voelt alsof er een kloof is tussen mij en de geprojecteerde beelden, er is geen verhaal dat mij erin meesleept.

Mijn project voor het filmfestival gaat over de projectie zelf. Omdat er gebruik gemaakt wordt van een beamer en geen plat videoscherm zal ik me richten op het driedimensionale karakter van de projectie. Voordat de door de beamer uitgezonden lichtdeeltjes op een scherm vallen en een geheel vormen moeten ze nog een reis afleggen door de lucht. Door grote hoeveelheden stof in de beamer straal wordt deze reis zichtbaar. Deze reis heb ik vastgelegd door het vanuit verschillende hoeken te filmen. Hiervan is een montage gemaakt, deze montage wordt geprojecteerd op een groot scherm wat zich tegen de gevel van een appartementencomplex bevindt. De montage verwijst dus naar de beamer straal (waarmee het zelf ook vertoond wordt) en de beamer straal verwijst andersom ook weer naar de montage.

De meeste films die vertoond zullen worden op het filmfestival in Breda zijn ervoor gemaakt om de kijker mee te slepen in een verhaal of gebeurtenis en hen te laten vergeten dat ze naar een film kijken, dit wordt immedialiteit genoemd. In de kunst daarentegen heerst er een soort formalisme waarin men zich bewust is van  het medium waarmee men werkt. In het formalisme reflecteert de kunstenaar zich, kort gezegd, op het materiaal waar hij mee werkt. Dus bij een schilder zou dit het doek, de penselen en de verf kunnen zijn en bij een videokunstenaar is dit de film zelf en de apparatuur. In het boek Pixels en Plaatsen, videokunst in de openbare ruimte wordt geschreven over de mediawetenschappers Bolter en Grusin die dit formalistische fenomeen in de kunst hypermedialiteit noemen. Een goed voorbeeld voor een hypermediaal werk is Zen for film van videokunstenaar Nam June Paik. Door een lege film te tonen verwijst hij naar het medium zelf en zijn eigenschappen zoals de sporen van krasjes en stofjes op de film die altijd aanwezig zijn.

Het modernisme onder leiding van de kunstcriticus Clement Greenberg concentreerde zich ook op het formalistische aspect, men probeerde zich niet alleen bewust te zijn van het doek waarop men schilderde, maar ook van de verf en de penseelstreken. Dit formalistische karakter van de kunst kwam niet zomaar vanuit het niets, al veel eerder was Heidegger een van de kunstfilosofen die zich boog over “de voorstelling”. En dan met name het verschijnen van de voorstelling als zodanig. Hij kwam met twee begrippen van de voorstelling: het dat en het wat van de voorstelling.

Het dat van de voorstelling gaat over het verschijnen als zodanig: het vervreemdende idee dat de mens niet slechts voorstellingen heeft maar hier zelf ook onderdeel van is. Het formalistische karakter van de kunst probeert zich hier mee bezig te houden. Het wil geen diepgaande boodschap (dit valt onder het wat van de voorstelling) overbrengen zonder het dat van de voorstelling te vergeten. Het wil zich niet beroepen op dat wat achter de voorstelling zou zijn (de diepgaande boodschap) aangezien er zonder de voorstelling überhaupt al niets is. Oftewel het formalistische karakter van de kunst probeert zich niet zomaar op het wat van de voorstelling te beroepen om zo het dat, het verschijnen als zodanig te vergeten. Het kan dus niet zomaar proberen een verhaal te vertellen zonder het doek, de verf en de penselen te vergeten.

Vanuit de remediatie (terug naar het medium) in het formalisme die ik hier boven beschrijf, heb ik een montage gemaakt voor het filmfestival in Breda. Een aantal werken die genoemd worden in het boek Pixels en Plaatsen hebben mij hiertoe geïnspireerd. Douche van Marijke van Warmerdam,  Open my glade van Pipilotti Rist en Balspel van Pieter Jan Smit zijn werken waarin het kijkgedrag van de mens en het medium ter discussie worden gesteld. De makers van deze werken waren bewust bezig met video als medium en proberen de kijker niet in een verhaal mee te slepen.

Ik wil me dus bewust zijn van het medium waarmee ik werk, niet alleen video maar ook de beamer straal zal een belangrijk onderdeel vormen van mijn  project. Doordat het werk getoond wordt tijdens het filmfestival zal het een mooi contrast opleveren tussen het eerder genoemde dat en het wat van de voorstelling. Mijn doel is de kijker bewust te maken van de techniek die hem meesleept in een verleidelijk verhaal. Ik wil hem uit het verhaal slepen en laten zien waar hij naar kijkt. 
Literatuur:
art since 1900
als in een donkere spiegel – frank van de veire
pixels en plaatsen – catrien schreuder




Pasbaan
(tunnel)

De nieuwe natuur

Arjen Middelburg

De stedeling is niet in staat te overleven zonder de stad. 57.3% procent van de wereldbevolking en zelfs 70% van de Nederlanders woont er. Dit percentage zal alleen maar stijgen. Daarom is de stad de natuurlijke omgeving geworden van de moderne mens. We hebben de natuur en al haar gevaren verbannen uit deze omgeving, we zijn veilig. Niets is echter minder waar, een andere kracht heeft haar plaats ingenomen. Onopgemerkt evolueert het onze omgeving binnen. Deze kracht lijkt in veel opzichten op de oude natuur en is ook een bedreiging. Ik bedoel de commerciële inbreuk in onze leefwereld: onze nieuwe natuur. 
De nieuwe natuur is net als de oude niet zomaar ontstaan. De oude natuur gebruikt evolutie om zich tot de best mogelijke vorm te ontwikkelen. Nieuwe natuur kent een zelfde proces. Door middel van evolutie is gebleken dat reclamespots van 37 seconden begrepen kunnen worden door passerende voorbijgangers. Als videokunst moet concurreren met commerciële beeldtaal en technieken, moet videokunst zich deze zaken eigen maken. Zoals de nieuwe natuur zich media toe-eigent voor haar doeleinden, zo zal ik me de nieuwe natuur toe-eigenen voor mijn doeleinden. 
Videokunst wijst vooral op haar eigen aanwezigheid, het is commerciële beeldtaal zonder inhoud. Ik wil de kracht van de commerciële beeldtaal gebruiken om een kritische boodschap uit te dragen. De kracht van mijn werk word bepaald door de kracht van dat gene wat ik wil ondermijnen. 
Veel bestaande werken functioneren niet goed buiten de museale context. Ze zijn niet ontworpen om de concurreren met de nieuwe natuur dus blijven ze onopgemerkt. Mijn werk is specifiek gemaakt om als koekkoeks jong mee te liften met de beeldtaal van de commercie. Het is betekenisvol om de nieuwe natuur zo binnen te sluipen omdat de nieuwe natuur dat ook in onze omgeving doet. De video instalatie “Sleepwalkers” van Doug Aitken presenteert projecties als spiegel van de stad. Mijn werk een spiegel die de verborgen waarheid over de stad reflecteert. 
De relatie met de argitectuur waarop het werk word gereflecteerd moet bijdragen aan de boodschap. Het werk komt op een plek traditioneel gereserveerd voor nieuwe natuur, de kijker verwacht dan ook een commerciële boodschap te zien. In plaats daarvan komt een moment van reflectie. De locatie is “gekaapt” een vorm van “culture jamming” de plek is tijdelijk terugveroverd op de nieuwe natuur. 
Als de stad onze nieuwe natuur is moet deze beheerst worden net als de oude. Bedreigingen komen van alle kanten. Al is het nu geen tijger of beer meer, maar een aggressief aanbod tot het aangaan van een dure lening. Ik beoog een bewustwording van de conditie van de hedendaagse openbare ruimte. We kunnen ons niet laten leiden door deze nieuwe natuur omdat ze ons op wil eten, net als vroeger.






































Pasbaan
(tegenover Café Het Hijgend Hert)

zonder titel
van Janneke van den Biggelaar

Stel je eens voor, je loopt over straat en slaat een willekeurige straat in. Je loopt door de straat heen en opeens valt je iets op aan de muur waar je net, nietsvermoedend, voorbij liep. Je stopt en draait je om. Je ziet op de muur een beeld. Het ziet er ‘plat’ uit maar het is wel heel duidelijk dat er een soort steegje in de muur zit. Wanneer je er verder vanaf gaat staan zie je duidelijk dat er een steegje in de muur zit. Achter de steeg bevindt zich een muur. Maar dat kan helemaal niet, immers een muur van een appartementen complex. De muur, achterin de steeg, wordt zo nu en dan opgelicht. Het lijkt of er zich achter in die steeg, achter de muren, iets afspeelt. Hiermee hoop ik je nieuwsgierig te maken en je af te vragen wat er zich afspeelt. Ik ben een student animatie aan de kunstacademie St. Joost te Breda en heb dit werk gemaakt tijdens de minor Pixels en Plaatsen, videokunst in de openbare ruimte.
  
    In het boek, dat dezelfde naam draagt als de minor, wordt in het vierde hoofdstuk vertelt over een videofestival in Amsterdam waarbij een werk, van anonieme makelij, werd beschreven. In het werk werd op een stilstaande trein een video getoond van graffitispuiters. Het werd zo openbaar vertoont dat conducteurs en andere mensen op het station niet goed wisten hoe ze hier mee om moesten gaan. Dat wat mij erg aansprak is dat iets, dat doorgaans stiekem gebeurt, zo openbaar werd gemaakt en dat de conducteurs en andere toeschouwers bewust werden gemaakt van graffiti maar tegelijker tijd ook van hun eigen gedrag. Zo komt er toch iets psychologisch kijken bij het videokunstwerk. Iets waar, naar mijn mening, de makers heel goed op in hebben gespeeld. Ook dat is wat mij zo aansprak aan dat stuk.
Waar, naar mijn mening, veel videokunstenaars toch proberen hun werk op te laten vallen tussen al het commerciële geweld op de schermen, proberen deze kunstenaars toch een statement te maken maar juist over iets heel anders. Ze nemen een trein als videovlak en het videowerk gaat over iets dat treinpassagiers en personeel vaak stoort. Ook de link hier tussen vond ik er mooi.
  
    Nu heeft mijn eigen werk weinig te maken met vandalisme of het bewust maken van bepaalde gedragscodes en machtsposities. Maar wel wil ik met mijn werk iets laten zien dat er niet is, ze bewust maken van hun eigen nieuwsgierigheid. Ik wil, net als wat de makers van de beschreven video deden, mensen wel bewust maken van bepaald gedrag dat we allemaal hebben maar toch onderdrukken. Mijn geval dus nieuwsgierigheid. Mensen onderdrukken, naarmate ze ouder worden, steeds meer hun kinderlijke fantasie. Die fantasie hoop ik terug te kunnen winnen door een wereld te laten zien die er eigenlijk niet is, door vormen van licht en schaduw te gebruiken die niet herkenbaar zijn maar wel prikkelen. Door de fantasie van mensen de vrije loop te laten.



Pasbaan
(tegenover Graphic Design Museum)


Mijn Breda
Van Michael A. Holker

Hoe krijg ik de meeste aandacht voor mijn werk? Deze vraag ligt aan de oorsprong van mijn concept. Daar voor heb ik gekeken wat ik zelf spannend vind en wat ik zelf graag zie. Verder heb ik opgelet welke reacties andere mensen op videokunst geven en hoe zij ermee omgaan.

De openbare ruimte wordt geclaimd door de commercie. De beeldtaal die zij voerden is erop gericht om in een kort moment een boodschap over te brengen en op te vallen. Deze beeldtaal is zeer herkenbaar, het is van belang dat ik mezelf van deze beeldtaal kan onderscheiden maar toch weet op te vallen.
Daarom is het belangrijk dat je toch binnen een seconde kunt bevatten wat aan de hand is, ook al word er geen af gekaderde boodschap gecommuniceerd Er is maar een klein contactmoment in de openbare ruimte om mensen te boeien. Vooral als mijn werk moet concurreren met commerciële beeldtaal.
Omdat mijn project bij het Breda Filmfestival gepresenteerd word wilde ik Breda in mijn concept invlechten. De herkenbare beelden die ik gebruik zorgen voor een derde beeldtaal die contrasteert met die van de commercie.

Ik heb dus foto’s gemaakt van plekken in Breda die van belang vind voor de stad.
In iedere foto heb ik een korte animatie bijgevoegd die uit de omgeving ontstaat of met de omgeving reageert. Om deze veelheid van korte clips in een geheel te brengen heb ik ze met elkaar zo verbonden zodat je doorheen glijd. Je glijdt het ene beeld in en het andere weer uit.

Tijdens mijn conceptontwikkeling probeerde ik te achterhalen wat mensen aanspreekt. Ik wil dat mijn idee blijft hangen, net als een reclame. Ik wil bereiken dat mensen de plek gaan associëren met mijn associaties. De plekken die ik presenteer aan de kijker maken deel uit van de route die de kijker nog gaat afleggen. Zo roep ik mijn associaties meteen op.

Zo als je bij Times Square overdonderd wordt door schermen en reclames wil ik ook in rap tempo veel prikkels geven. Bij Times Square wordt bij voorbeeld tussen 2001 en 2007 per uur een minuut videokunst vertoond onder de passende titel The 59th Minute. Als je maar zo weinig tijd hebt om het publiek iets te vertonen tussen zo veel andere video’s moet het iets hebben (zoals provocatie of associaties die iedereen kan maken) om niet te worden vergeten.
Ik heb de foto’s bekeken met het doel iets erin te integreren wat opvalt, provoceert of gewoon met de omgeving contrasteert.
Ik vind het belangrijk dat mensen geprikkeld worden met onverwachte associaties. Het zet mensen aan om buiten de gebaande paden te wandelen. Zo krijgen ze zelf frisse ideeën en originele gedachten.









































Boschstraat
(etalage Graphic Design Museum)

Zonder Titel
Van Leon Leeflang

“Nuance? Complexiteit? Veelzijdigheid? Gelaagdheid? Ammehoela. Niets krijgt de ruimte om te bezinken”, aldus grafisch ontwerpster Annelys de Vet over het Centraal Station Utrecht. Een tsunami aan informatie komt dagelijks op ons af. Aan de lopende band worden ons nieuwe logo’s en visuele impulsen voorgeschoteld. Helaas is station Utrecht Centraal niet de enige publieke ruimte waar dit verschijnsel zich voordoet.

De ironie hiervan? Het is dezelfde schreeuwerige aandachtvragende reclame die zichzelf lijkt te camoufleren tegenover nog meer flitsende beelden van hun eigen soort. Dat is wat je hier ziet; het verliest betekenis en het vervalt tot een onoverzichtelijk geheel.

Logo’s schreeuwen om aandacht, maar wie hoort de boodschap nog? Op onze dagelijkse route naar de supermarkt of het station moeten we ons een weg banen door al die visuele prikkels. Eenmaal veilig thuisgekomen is er dan de televisie nog met reclameblokken vol flitsende beelden. Er wordt te veel aangeboden; je ziet te veel en het resultaat is een chaos waarin niets meer te onderscheiden is.

Als voorbijganger wordt op agressieve wijze je aandacht getrokken door dit werk in de etalage. Visuele prikkels door knipperende beelden blijven maar opstapelen. Een kort moment is zichtbaar dat het oververzadigde beeld enkel bestaat uit logo’s.

De loop als vorm voor een videowerk legt de nadruk op detail van het werk, maar vooral ook het kijkgedrag van de toeschouwer. Dit komt duidelijk naar voren als het videowerk ‘Douche’ van Marijke van Warmerdam onder de loep wordt genomen in de publicatie Pixels en Plaatsen. Een opname van een douchende man wordt getoond in het ondergrondse treinstation van Schiphol. De man lijkt zich absoluut niet te storen aan alle drukke reizigers die langs hem heen lopen. De loopvorm is in dit geval treffend gekozen, omdat het de vaak haastige en anonieme reizigers dwingt te reflecteren. Het gaat om zo’n moment van bewustwording; als je zomaar tegen een beeld aan loopt waardoor je even anders kijkt naar je omgeving. Het mag je vervreemden met een positief – of misschien zelfs educatief – doel.

Ook bij het werk voor je mag je je afvragen; wat trekt er hier zo erg mijn aandacht?
Het is een feit dat felle beelden, kleuren en herhaling een aantrekkingskracht hebben op mensen. Hier wordt dan ook zonder pardon misbruik van gemaakt. Met zijn vertoning in de etalage is dit non-commerciële videowerk in contrast met de reclamebeelden op straat, waar je misschien niet in eerste instantie van uit gaat bij het zien op afstand.

Voor de verandering wordt je eens dichterbij gelokt door de ondefinieerbare schreeuwende kleuren en vormen zonder dat je je portemonnee te voorschijn moet halen.